Upplýsingar fyrir ferðamenn til Suður-Afríku
Vegabréf og áritanir
Flestir erlendir ferðamenn til Suður-Afríku fá inngöngu í landið án vandræða. Allir ferðamenn þurfa að hafa gilt vegabréf til að fá inngöngu og, í sumum tilvikum, vegabréfsáritun. Ferðamenn frá Norðurlöndum (svo og flestum Evrópulöndum og aðildarríkjum Breska samveldisins, Japan og Bandaríkjunum) þurfa ekki að sækja um vegabréfsáritun. Við komu til Suður-Afríku fá handhafar vegabréfa þessara landa tímabundið landvistarleyfi sem límt er inn í vegabréf. Gildistími landvistarleyfis er yfirleitt hámark 90 dagar þó starfsfólk innflytjendaeftirlits kunni að miða tímann við flugmiða umsækjanda. Ef ferðamenn vilja dvelja lengur en 90 daga þurfa þeir að sækja um formlega vegabréfsáritun hjá sendiráði Suður-Afríku gagnvart Íslandi (sjá upplýsingar um áritanir) eða ræðismanni Suður-Afríku á Íslandi.
Mikilvægt er að hafa í huga að samkvæmt suður-afrískum innflytjendalögum þarf vegabréf að innihalda a.m.k. eina auða síðu þegar sótt er um áritun, annars gæti handhafa vegabréfs verið neitað um inngöngu í landið. Innflytjendayfirvöld leyfa ekki útgáfu neyðarvegabréfa á flugvöllum svo ekki er víst að sendiráðið geti aðstoðað í slíkum tilvikum. Munið að ef leiðin til Suður-Afríku liggur um önnur lönd gæti einnig þurft að gera ráð fyrir auðum síðum í vegabréfi fyrir þau lönd.
Íslenskir ferðamenn þurfa ekki vegabréfsáritun til Svasílands. Ekki virðist þó öllum starfsmönnum innflytjendaeftirlits þar vera kunnugt um það og því er handhöfum íslenskra vegabréfa ráðlegt að sækja um áritun hjá sendiráði landsins í Suður-Afríku eða Mósambík áður en lagt er upp.
Heilsugæsla og öryggi
Bólusetningar
Ferðamenn sem koma til Suður-Afríku frá löndum þar sem gulusótt (yellow fever) er landlæg verða að framvísa alþjóðlegu vottorði um bólusetningu. Aðeins börn undir eins árs aldri eru þar undanskilin. Ekki er krafist bólusetniningar gegn kóleru, bólusótt eða öðrum sjúkdómum.
Ferðamenn eru kvattir til að kynna sér frekari upplýsingar um bólusetningar hjá heilsugæslu og landlækni áður en lagt er upp í ferðalag.
Malaría
Malaría er ekki landlæg í helstu borgum Suður-Afríku og verður aðeins vart á Lowveld-svæðinu í Mpumalanga- og Limpopo-héruðum (þar á meðal í Kruger-þjóðgarði) og í strandhéruðum Maputaland í KwaZulu-Natal, norður af St. Lucia Wetlands Park. Lítil hætta er þó á malaríusmiti frá júní til september. Þó malaríusmit séu fátíð er rétt að gera viðeigandi ráðstafanir ef ferðinni er heitið til ofangreindra svæða. Malaría smitast við bit sýktra moskítóflugna og hætta á smiti er lítil ef almennar varðúðarráðstafana er gætt, svo sem með notkun moskítóneta og fælna.
Fatlaðir og hreyfihamlaðir ferðamenn
Aðgengi fyrir fatlaða og hreyfihamlaða er almennt ágætt í Suður-Afríku. Æ fleiri hótel og gistiheimili bjóða upp á brautir fyrir hjólastóla og snyrtingar fyrir fatlaða. Nær allir þjóðgarðar bjóða upp á a.m.k. eitt gistihús með aðgengi fyrir fatlaða en bóka þarf slíkt með góðum fyrirvara. Nær allir íþróttaleikvangar bjóða upp á áhorfendasvæði með aðgengi fyrir hjólastóla nálægt bílastæðum og þar má yfirleitt líka finna snyrtingar fyrir fatlaða. Flestar opinberar byggingar hafa aðgengi fyrir hjólastóla.
Sjúkdómatrygging
Ferðamenn eru almennt kvattir til að tryggja sig vel ef slys eða sjúkdóma ber að höndum. Vönduð, einkarekin heilbrigðisþjónusta er í boði í öllum stærri bæjum og borgum Suður-Afríku. Neyðarþjónusta og björgunarsveitir eru til staðar allan sólarhringinn og þjónusta sjúkraflugvéla og sjúkrabifreiða er með miklum ágætum. En til að njóta slíkrar þjónustu til fullnustu er mjög mikilvægt að ferðamenn hafi viðeigandi tryggingar. Leitið nánari upplýsinga hjá tryggingarfélögum og ferðaþjónustuaðilum.
Bankar og fjármál
Gjaldmiðill Suður-Afríku er rand og eru 100 sent í hverju randi. Hægt er að skipta erlendum gjaldmiðlum í bönkum og Bureaux de Changes. Hægt er að nota flest alþjóðleg greiðslukort víða, svo sem American Express, Diners Club, MasterCard og Visa.
Hægt er að taka út reiðufé með erlendum greiðslukortum (kredit og debit) í hraðbönkum (ATM machines) eftir því sem merkingar á vélunum segja til um. Gæta ber þó varúðar við notkun greiðslukorta á almannafæri og öruggast er að nota ekki hraðbanka nema í fylgd með öðrum.
Þjórfé
Greiða skal burðarmönnum á flugvöllum og hótelum R 5 (5 rönd) fyrir hverja tösku.
Veitingastaðir bæta yfirleitt ekki þjónustugjaldi á reikninginn og því er venjan að greiða 10-12% þjórfé.
Vert er að greiða starfsmönnum bílastæða og bensínstöðva einhverja smámynt, það er vel þegið þó lítið sé.
Verslanir
Flestar stærri verslunarmiðstöðvar eru opnar alla daga vikunnar en í smærri bæjum og í sveitum eru búðir lokaðar á sunnudögum.
Opnunartímar verslana eru:
Mánudaga-laugardaga 09:00-17:00
Sunnudaga 09:00-14:00
Söluskattur
Söluskattur (VAT) er lagður á flestar vörur. Erlendir ferðamenn til Suður-Afríku geta fengið 14% endurgreiðslu söluskatts ef keypt er fyrir meira en R 250. Endurgreiðslan fæst á flugvöllum eða öðrum brottfararstöðum gegn framvísun sölukvittana.
Klæðnaður
Íbúar Suður-Afríku eru ýmist formlegir og óformlegir í klæðaburði. Jakkaföt (létt yfir sumarið) eru ómissandi fyrir viðskiptafundi og móttökur – jafnt fyrir konur og karla. Jakkarnir eru lagðir til hliðar þegar mjög heitt er í veðri. Utan vinnu viðgengst hinsvegar óformlegur klæðaburður, skyrtur með stuttum ermum og léttar buxur ganga alls staðar nema á allra fínustu veitingastöðum.
Stuttubuxur og bolir eru vinsæll klæðnaður hjá öllum aldurshópum. Gestir fá yfirleitt ekki inngöngu á veitingastaði í baðfötum einum fata, jafnvel ekki við strendur og stöðuvötn. Gætið að því að nekt er ekki leyfð á almannafæri. Ber brjóst og þvengbuxur þykja móðgandi í Suður-Afríku og nærliggjandi löndum.
Veðurfar
Árstíðir á suðurhveli eru öfugar við árstíðir á norðurhveli jarðar. Vetur er frá júní til ágúst, vor frá september til nóvember, sumar frá desember til febrúar og haust frá mars til maí. Í suðurhluta landsins rignir mest um haust og vetur en inn til landsins (í High og Low Veldt-héruðum, þar með Kruger-þjóðgarðinum) rignir aðallega á sumrin.
Rafmagn
Rafmagnsstraumur í Suður-Afríku er 220/230 volt, AC 50 Hz.
Undantekningar: Pretoría (230 volt) og Port Elizabeth (200/250 volt).
Flestar rafmagnsklær eru með þremur sívölum pinnum en tveggja pinna klær er einnig á sumum tækjum. Millistykki eru fáanleg en gætu þó verið vandfundin. Hugsanlega þarf að nota straumbreyti fyrir rafmagnstæki frá Bandaríkjunum.
Öryggi
Ferðamönnum er óhætt víðast hvar ef farið er varlega, t.d. er ekki ráðlegt að ganga úti á kvöldin einn síns liðs eða láta sjást með myndavélar eða skartgripi. Fórnarlömb glæpa í Suður-Afríku er yfirleitt fólk sem gætir ekki nógu vel að öryggi sínu.
Hægt er að afla upplýsinga um ástandið á tilteknum svæðum hjá National Tourism information og Safety Line í síma 083 123 2345. Þangað er einnig hægt að hringja til að leita aðstoðar ef slys verða eða ferðapappírar glatast.
Matur og vatn
Óhætt er að drekka kranavatn víðast í Suður-Afríku þar sem það er hreinsað. Á hótelum, veitingastöðum og næturklúbbum er hreinlæti allt til fyrirmyndar og það er almennt óhætt að borða ferska ávexti og grænmeti á betri veitingastöðum og hótelum og setja ís í drykki.
Akstur
Samgöngukerfi eru með miklum ágætum í Suður-Afríku og vegir eru góðir nema í afskekktum sveitahéruðum. Aksturslag er þó slæmt miðað við það sem þekkist í Evrópu. Langt er á milli bæja og borga svo það er vissara að skipuleggja ferðir vel ef ætlunin er að ferðast á eigin bíl. Akið ekki langar vegalengdir án hvíldar, þreyta bílstjóra er ein helsta orsök bílslysa í landinu. Forðist langan akstur að næturlagi. Í afskekktum sveitahéruðum eru ekki alls staðar girðingar svo þar getur verið hætta á að dýr villist upp á vegi.
Ströng viðurlög eru við akstri undir áhrifum áfengis í Suður-Afríku – leyfilegt magn áfengis í blóði er 0.05%, það þýðir um eitt glas af léttvíni fyrir meðalkonu og um eitt og hálft eða tvö glös fyrir meðalkarl. Bílstjórar sem brjóta þessi lög eru látnir sofa úr sér í fangelsi. Bílar þeirra geta verið gerðir upptækir og teknir upp í sekt.
Hámarksökuhraði er 120 km á klukkustund á þjóðvegum, 100 km á stærri vegum og á milli 60 og 80 km á klukkstund í bæjum og borgum. Gætið þess að helstu þjóðvegir geta legið um íbúðabyggðir á köflum og þá getur hámarkshraði verið 60 eða 80 km þó um hraðbraut virðist vera að ræða. Sektir fyrir hraðakstur geta verið mjög háar.
Notkun öryggisbelta er skylda. Bannað er að tala í farsíma undir stýri og þó því banni sé sjaldan fylgt eftir er full ástæða til að fara varlega í þeim efnum.
Ökuskírteini
Ferðamenn sem hyggjast aka bíl í Suður-Afríku eru ráðlegt að hafa meðferðis alþjóðlegt ökuskírteini.
