Ísland og IFAD

Samningur um stofnun Alþjóðasjóðs um þróun landbúnaðar (International Fund for Agricultural Development, IFAD) var gerður í Róm hinn 13. apríl 1976, en ákvörðun um stofnun sjóðsins hafði verið tekin á matvælaráðstefnu Sameinuðu þjóðanna árið 1974. Sjóðurinn hóf starfsemi sína árið 1978 sem ein af sérstofnunum Sameinuðu þjóðanna. Markmið sjóðsins er að afla lánsfjármagns til þróunarverkefna í landbúnaði og sjávarútvegi, sem miða að aukinni fæðuframleiðslu hjá fátækustu þróunarríkjunum, en þau búa við mestan fæðuskort. Sjóðurinn veitir aðildarríkjum hagstæð lán og styrki til verkefna á sviði landbúnaðar og sjávarútvegs. Hann einbeitir sér að verkefnum, sem miða að því að þróa landbúnað og minnka þannig markvisst fátækt og hungur í heiminum. Starfsemi sjóðsins beinist að hópum í landbúnaðarsamfélögum, sem eiga undir högg að sækja, en gegna miklu hlutverki í fæðuframleiðslu, svo sem smábændum, hjarðmönnum, fiskimönnum, landbúnaðarverkamönnum, konum, minnihlutahópum og frumbyggjum. Þróunarríkin sjálf leggja umtalsvert til fjármögnunar sjóðsins.

Öflug þátttaka Norðurlandanna í IFAD.

Norðurlöndin hafa verið umsvifamikil í starfi sjóðsins og þykir sjóðurinn ein best rekna stofnun Sameinuðu þjóðanna. Norðurlöndin hafa með sér samráð um málefni sjóðsins og er Ísland í kjördæmi með Noregi og Svíþjóð. Framkvæmdastjóri sjóðsins fyrir árin 2005 – 2009 er Svíinn Lennart Baage.

Ísland aðili að sjóðnum.

Umsókn Íslands um aðild að IFAD var samþykkt á aðalfundi sjóðsins 20. febrúar 2001. Aðildarríki eru nú 165. Íslenskum stjórnvöldum er í mun að fylgjast vel með samstarfi sjóðsins við smáeyþróunarríki og þeim málefnum sjóðsins sem hafa með fiskimál og samstarfsríki ÞSSÍ að gera. Aðildarríki greiða valfrjálst framlag til rekstrar sjóðsins. Ísland hefur stutt sjóðinn með fjárframlögum síðan 1998. Fyrsti verulegi stuðningur Íslands við sjóðinn varð árið 2004 þegar hluta framlags Íslands til niðurfellingar skulda hjá skuldsettustu þróunarríkjunum, þ. e. framlag í Heavily Indebted Poor Countries-sjóðinn (HIPC), var eyrnamerkt lánum þróunarríkja hjá IFAD, samtals 250.000,- USD.

Ísland greiddi á árinu 2008 100 þúsund USD til sjöundu endurfjármögnunar sjóðsins og er ætlunin að halda styrkja þátttöku Íslands í starfsemi hans, en framundan eru samningaviðræður um nýja áfyllingu sjóðsins.

Ísland með norræna formennsku á 30 ára afmæli IFAD.

Fastanefnd Íslands í Róm annast á árinu 2008 norræna samræmingu um málefni Alþjóðasjóðs fyrir þróun landbúnaðar (IFAD). Í ár fagnar IFAD þrjátíu ára starfsafmæli. Á aðalfundi sjóðsins 13. – 14. febrúar var þess minnst með margvíslegum hætti. Guðni Bragason fastafulltrúi flutti þar ávarp fyrir hönd Norðurlandanna og sagði m. a., að afmæli sjóðsins gæfi aðildarríkjum tækifæri til að vega og meta stöðu og stefnu hans. Landbúnaður og fjárfestingar í landbúnaði væru nú viðurkennd sem grundvallaratriði í baráttunni gegn fátækt og fyrir auknu fæðuöryggi. Norðurlöndin styddu þau markmið sjóðsins, að beina starfi sínu að þeim, sem eiga mest undir högg að sækja í sveitum, einkanlega í Afríku sunnan Sahara.

Áhersla á áhrif loftslagsbreytinga og stöðu kvenna í þróunarlöndum.

Þá vilja Norðurlöndin, að sjóðurinn haldi áfram að leggja áherslu á að styrkja stöðu kvenna í landbúnaði. Í því sambandi er lögð áhersla á, að jafnréttisvæðing verði órjúfanlegur þáttur á öllum stigum verkefna á vegum sjóðsins. Stefna og aðferðir hvað þetta varðar sé til staðar, en þörf sé á því að styrkja framkvæmdina. Nú sé einnig nauðsynlegt að taka til greina ytri þætti, sem eru farnir að hafa áhrif á þróun í landbúnaði, svo sem aukin eftirspurn eftir lífefnaeldsneyti og loftslagsbreytingar. Vandi af völdum loftslagsbreytinga hefði mikil áhrif á þróun og útrýmingu fátæktar, og hætt sé við, að loftslagsbreytingar geti skaðað þann árangur, sem náðst hefur með þróunarstarfi.

Fyrir nokkru síðan var gerð óháð endurskoðun á starfi IFAD og þykir hún hafa skilað góðum árangri. Hvatt var til þess, að sjóðurinn héldi áfram á þessari braut og styrkti starf sitt í þróunarlöndunum, en hann tekur m. a. þátt í reynsluverkefnum “One UN”-átaksins, og styrkti samstarf sitt við hinar tvær stofnanir S. þ., sem staðsettar eru í Róm, WFP og FAO.

Síðan 1978 hefur IFAD veitt um 10 milljörðum USD í lán og styrki, sem gagnast hafa um 300 miljón manns. Framlög IFAD til verkefna hækka reglulega, og eru verkefni í hátt í 100 ríkjum og um helmingur þeirra í Afríku. Sjóðurinn hefur farið í gegnum mikið umbótaferli og unnið er að framkvæmd aðgerðaáætlunar í virkni þróunarsamvinnu (Development Effectiveness). Er Svíinn Lennart Baage, forseti sjóðsins, ákveðinn í að koma landbúnaði og fátækt til sveita aftur inn í hina alþjóðlegu þróunarmálaumræðu.