Heilbrigðismál
Heilbrigðismál
Heilbrigðismál, almannatryggingar, lyfjamál og heilbrigðisstarfsfólk
Hér er fjallað um EES samstarf á sviði heilbrigðismála, almannatrygginga, lyfjamála og varðandi réttindi heilbrigðisstarfsfólks, en allir þessir málaflokkar falla undir heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytið.
Heilbrigðismál
Starfsemi Evrópusambandsins á sviði heilbrigðismála er annars vegar grundvölluð á löggjöf og reglusetningu og hins vegar á samstarfi í gegnum heilbrigðis- og vísindaáætlanir. Hvort tveggja varðar EES- samninginn þar sem bæði tilskipanir á þessu sviði hafa verið felldar inn í samninginn og eins hefur Ísland verið virkur þátttakandi í heilbrigðissamstarfinu í gegnum áætlanir ESB.
Evrópusambandið fékk auknar heimildir til aðgerða á sviði heilbrigðismála með Amsterdamsáttmálanum árið 1999, en þá var sérstakri grein bætt við Rómarsáttmálann (nr. 152). Þar segir að það sé sameiginlegt verkefni aðildarríkja að stuðla að auknu heilbrigði og heilbrigðisöryggi borgara sambandsins. Jafnframt getur framkvæmdastjórn ESB gripið til aðgerða á borð við tillögu um lagasetningu til að leysa viðfangsefni á sviði heilbrigðismála sem aðildarríkin ein og sér eru ekki fær um.
EES-samningurinn inniheldur ekki sambærileg ákvæði um samstarf á sviði heilbrigðismála, en samningurinn felur engu að síður í sér gagnkvæman vilja aðila um að við mótun nýrra reglna verði lagðar til grundvallar strangar kröfur um heilsu. Þá tryggir samningurinn aðgang að verkefnum sem falla utan við hið hefðbundna fjórfrelsi og er heilbrigðisáætlunin dæmi um það. Segja má að áætlunin sé eitt meginverkfæri ESB til að ná markmiðum um aukin gæði í heilbrigðisþjónustu og öryggi sjúklinga. Íslendingar hafa verið aðilar að áætluninni síðan árið 2000 og hefur áætlunin styrkt fjölda verkefna sem Íslendingar hafa leitt, auk þess sem hún hefur gefið margvísleg tækifæri til alþjóðlegs samstarfs.
Á grundvelli þessa samstarfs hefur Ísland innleitt tilskipanir sem tryggja gæði heilbrigðismála í EES svæðinu, svo sem varðandi blóð og blóðhluta, og áfengi. Þá eru til umfjöllunar hjá EFTA tilskipanir sem Evrópusambandið hefur samþykkt er varða gæði, meðhöndlun og varðveislu fruma og vefja. Ísland er ennfremur aðili að Evrópsku sóttvarnar stofnuninni (European Center for Disease Prevention and Control) sem hefur aðsetur í Stokkhólmi og hefur áheyrnaraðild að ýmsum embættismannanefndum á sviði heilbrigðismála.
Samstarf við Evrópusambandið á þessu sviði fellur undir verksvið Heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytisins eins og nefnt var í upphafi.
Tenglar
Almannatryggingar
EES-samningurinn tryggir rétt launþega og sjálfstætt starfandi einstaklinga sem starfa utan heimalands til almannatrygginga. Í því felst annars vegar að áunninn réttur til trygginga í einu landi flyst með viðkomandi launþega þegar hann hefur starf í öðru EES landi. Hins vegar að launþegum, sjálfstætt starfandi og fjölskyldumeðlimum hafi rétt til að njóta fyrirgreiðslu vegna slysa og veikinda óháð búsetu á yfirráðasvæðum samningsaðila.
Allar gerðir á þessu sviði sem teknar hafa verið upp í EES-samninginn eru taldar upp í VI viðauka EES-samningsins. Það felur ekki í sér að almannatryggingakerfi aðildarríkjanna séu sameinuð heldur er markmiðið að tryggja samræmda og samfellda beitingu löggjafar aðildarríkjanna gagnvart launþegum og sjálfstætt starfandi atvinnurekendum sem skipta um vinnu- eða dvalarstað innan EES.
Almannatryggingareglur EES-samningsins taka til bóta vegna veikinda, meðgöngu og fæðinga, lífeyris vegna örorku, elli eða andláts, vinnuslysa og atvinnusjúkdóma, styrkja vegna andláts, atvinnuleysisbóta, fjölskyldubóta og bóta vegna barna sem eru á framfæri lífeyrisþega eða hafa misst annað eða báða foreldra sína.
Tenglar
Lyf- og lækningatæki
Evrópusambandið hefur síðan 1985 unnið markvisst að uppbyggingu innri lyfjamarkaðar ESB. Evrópski lyfjamarkaðurinn er sá stærsti í heiminum, en um hann hafa verið settar fastar reglur í þeim tilgangi að tryggja gæði lyfjaframboðs og öryggi almennings. Einnig stuðlar samræmdur innri markaður að öflugari lyfjaiðnaði, samkeppnishæfni og þróunarmöguleikum.
Nýju kerfi fyrir markaðsleyfi lyfja á EES svæðinu var komið á árið 1995, jafnframt því sem evrópska lyfjamálstofnununin var stofnsett (EMEA). Megin tilgangur hennar er að stuðla að og samræma vísindalegar rannsóknir við að meta gæði, gagnsemi og öryggi lyfja. Unnið hefur verið að því frá árinu 2000 að endurskoða lyfjareglur ESB. Ný tilskipun var sett árið 2001 sem var ætlað að bæta ferli við markaðssetningu lyfja og auka um leið samkeppnishæfni lyfjaiðnaðarins á heimsvísu (sjá tilskipun 2001/83/ESB). Árið 2004 samþykkti Evrópusambandið tvær tilskipanir og eina reglugerð sem var ætlað að stuðla að enn frekair framþróun lyfjamála á innri markaði ESB (sjá tilskipanir 2004/27/ESB og 2004/28/ESB).
Innri lyfjamarkaður ESB nær jafnframt til EES svæðisins og því hefur öll löggjöf á þessu sviði verið tekin upp á Íslandi. Yfirlit yfir þá lögjöf er að finna í viðauka II við EES-samninginn, þ.e. í kafla 13 um lyf og í kafla 25 um tóbak. Þá fjallar kafli 30 í viðauka II um lækningatæki, en samræmdar gæða- og framleiðslureglur um lækningatæki miða að því að tryggja öryggi sjúklinga.
Heilbrigðs- og tryggingastofnun hefur yfirumsjón með samstarfi á þessu sviði í nánu samstarfi við Lyfjastofnun, Landlæknisembættið og Lýðheilsustöð.
Tenglar
Heilbrigðisstarfsfólk
EES-samningurinn felur í sér ákvæði um gagnkvæma viðurkeningu á prófskírteinum og vottorðum um formlega menntun og hæfi, en tilgangurinn er að auðvelda launþegum og sjálfstætt starfandi einstaklingum að hefja og stunda starfsemi á EES svæðinu. Heilbrigðisstarfsfólk með formleg réttindi á þar með að geta unnið hvar sem er á hinu evrópska efnahagssvæði á grundvelli þeirrar menntunar og starfsréttinda sem þeir hafa öðlast í heimalandi, eða hvar sem er á EES svæðinu.
Heilbrigðisráðuneytið hefur tekið þátt í starfi sérfræðinefndar framkvæmdastjórnar ESB sem vinnur að því að þróa löggjöf og samskiptareglur á þessu sviði. Framkvæmdastjórnin sendi frá sér tillögu árið 2001 sem miðar að því að tryggja enn betur framkvæmd gildandi löggjafar. Önnur ráðuneyti sem um þessi mál fjalla eru menntamálaráðuneyti og iðnaðarráðuneyti.
Fulltrúi heilbryggðis- og tryggingamálaráðuneytisins í sendiráðinu er:
S: +32 (0)2 238 5017
fax. +32 (0)2 230 69 38
Tenglar