Skrifstofa Samningsins um allsherjarbann við tilraunum með kjarnavopn (CTBTO)

Samningurinn um allsherjarbann við tilraunum með kjarnavopn (CTBT) kveður á um algert bann við hvers kyns tilraunakjarnasprengingum er tengjast þróun kjarnavopna. Alls hafa 176 ríki undirritað samninginn og 134 ríki staðfest hann (ágúst.2006). Ísland staðfesti samninginn þann 26. júní 2000. Samningurinn hefur ekki enn öðlast gildi, þar sem kveðið er á um það í viðauka II að hann öðlist ekki gildi fyrr en 44 tilgreind ríki hafi fullgilt samninginn. Þau ríki eiga það sameiginlegt að ráða yfir kjarnavopnum eða kjarnaofnum. Í ágúst 2006 höfðu 34 þessara ríkja fullgilt samninginn en þau 10 ríki sem ekki hafa stigið það skref eru: Bandaríkin, Egyptaland, Indland, Indónesía, Íran, Ísrael, Kína, Kólumbía, Norður-Kórea og Pakistan. Síðasta ríkið í þessum hópi til að fullgilda samninginn var Víetnam þann 10. mars 2006. Þar sem samningurinn hefur ekki ennþá tekið gildi var komið á fót sérstakri undirbúningsnefnd í Vínarborg til að vinna að undirbúningi vegna staðfestingu samningsins.

Mikilvægi samningsins liggur fyrst og fremst í því að samkvæmt honum er kjarnavopnaríkjum bannað að framkvæma tilraunasprengingar með kjarnavopn jafnframt því sem hann hindrar ríki, sem ekki hafa yfir kjarnavopnum að ráða, að þróa slík vopn með aðstoð tilraunasprenginga.

Eitt meginverkefni skrifstofu CTBTO er að þróa alþjóðlegt eftirlitskerfi, sem byggir á neti rúmlega 337 eftirlitsstöðva, en slíkt eftirlitskerfi þarf að vera til staðar þegar samningurinn tekur gildi. Tvær slíkar stöðvar eru á Íslandi, önnur til að mæla jarðhræringar og hin til að mæla geislavirkni og eru þær staðsettar í Borgarfirði og Reykjavík.  

Sveinn Björnsson, sendiherra, afhenti þann 28. júlí 2004  dr. Wolfgang Hoffmann, þáverandi framkvæmdastjóra Skrifstofu Samningsins um allsherjarbann við tilraunum með kjarnorkuvopn (CTBTO), trúnaðarbréf sitt sem fastafulltrúi Íslands hjá CTBTO.

www.ctbto.org